Lieve Nina,
Misschien zijn we wel eens langs elkaar heen gefietst, misschien hebben we samen bij een stoplicht staan wachten. Misschien ook niet. Je kent mij niet, en ik jou ook niet. Dat zal ook nooit meer lukken.
Want je bent dood.
Twee maanden geleden fietste je met je vader over de Ronde Hoep, de polder net onder Amsterdam. Het was een zaterdagochtend, de zon scheen, de sloten stonden nog vol van de onweersbuien van de avond ervoor. Jullie hadden alle tijd, de boer op de tractor die van de andere kant kwam niet. Er loopt een gerechtelijk onderzoek om uit te zoeken of ie inderdaad nauwelijks een paar centimeter ruimte maakte voor jou en je vader. Hij wilde een paar seconden winnen, jij verloor je leven. Eenentwintig jaar oud werd je.
Je dood haalde een paar vluchtige krantenberichten en een verdwaalde ingezonden brief - en dat was het. Er was geen ophef, geen massale woede. Het was geen onderwerp in talkshows of politieke debatten - niet in Ouderkerk en al helemaal niet in Den Haag. De burgemeester kwam niet op bezoek bij je ouders. Sterker nog: die kregen berichten dat het je eigen schuld was. Dat jullie vast hadden geracet. Die kutwielrenners ook altijd.
Het komt me helaas veel te herkenbaar voor. Iedere wielrenner kent de haat. Je ziet het, je voelt het. Ik denk dat ik in vrijwel ieder trainingsritje wel een keer moet uitwijken voor een auto of vrachtwagen die afslaat of optrekt zonder te kijken - vaak met iemand achter het stuur die op zijn of haar telefoon staart. Je moet er vooral geen punt van maken, want in de meeste gevallen kun je er ook nog een paar scheldwoorden achteraan krijgen. Het is gemeengoed geworden om te kankeren op en over wielrenners - en anders wel over fatbikes.
Want het gaat natuurlijk niet om wielrenners. Het probleem is veel groter. We zijn langzaam maar zeker de fietscultuur - waar we zogenaamd zo trots op zijn - de nek aan het omdraaien. We proppen onze wegen steeds voller met méér auto’s die ook nog eens groter, zwaarder en sneller worden. Steeds minder kinderen fietsen naar school. Dertig (!) procent van de basisschoolleerlingen wordt met de auto gebracht, ook al woont 97% van de kinderen binnen twee kilometer van school. Maar in plaats van schoolstraten af te sluiten voor auto’s, maken we Kiss & Ride-zones bij scholen. Kunnen ouders hun kinderen snelsnelsnel voor de deur afzetten en door naar hun werk. O, en raad eens hoeveel automobilisten op z’n of haar telefoon zit tijdens het rijden? 75 Procent.
Maar zodra het gaat over (dodelijke) ongelukken, wordt er vooral naar de slachtoffers gekeken. Gaan we het weer over de helmplicht hebben, alsof er geen andere oplossingen bestaan. Alsof we niet weten dat dat ertoe zou leiden dat er nóg minder mensen gaan fietsen - met alle consequenties van dien voor onze gezondheid én voor de fietsveiligheid. Maar als we het over helmen hebben, dan hoeven we het tenminste niet over auto’s te hebben.
Je was niet de eerste, Nina, die verongelukte in de Ronde Hoep. De weg is smal en bochtig, de snelheidslimiet voor auto’s relatief hoog (60), de tractoren zijn inmiddels zo groot en breed dat ze de hele wegbreedte bestrijken. Het is een van de onveiligste weggetjes van Noord-Holland. Het Parool schreef: “Volgens politiecijfers waren er van 2014 tot 2025 in totaal 49 ongelukken, waarvan 13 tussen een fietser en een auto of landbouwvoertuig. Daarbij raakten 28 mensen gewond en overleed er 1 wielrenner, in 2017.”
De gemeente nam precies nul gerichte maatregelen. Ja, een bordje met ‘gedragsregels’, voornamelijk gericht op fietsers. Maar ze schilderden ook met grote letters KOM op de weg - een stimulering om extra hard te fietsen om een toptijd op Strava te halen. Ik zal niet liegen: dat heb ik er ook wel eens geprobeerd. En ik heb er ook soms groepen wielrenners gezien die er veel te hard en onverantwoord rondvlogen. Maar toen ik er afgelopen week zelf fietste, werd ik ingehaald door een auto die minstens honderd reed. Het was op een paar honderd meter van waar jouw leven eindigde.
Het moet anders, Nina. In de Ronde Hoep, maar ook op heel veel andere plekken. We moeten de verhuftering stoppen, we moeten zorgen dat we de weg beter delen, we moeten als fietsers en wielrenners naar onszelf kijken, we moeten onze fietscultuur redden voordat we allemaal in de auto zitten te balen van iedere seconde die we verliezen.
Ik hoop dat veel mensen de petitie tekenen die je vader is gestart, voor een veiliger Ronde Hoep voor íedereen. Of dat ze meelopen op 3 september, bij de wandeling vóór de gemeenteraadsvergadering, waarin een aantal bewoners gebruik maakt van hun spreekrecht in een poging om ervoor te zorgen dat de gemeente nu wél iets doet.
Jou halen ze er niet meer mee terug, Nina. Je bent voor altijd 21, voor altijd een zwartwitfoto in de krant, voor altijd kaarsjes in de berm, voor altijd omgekomen tijdens een fietstochtje.
Ik hoop dat je de laatste bent.
Maar ik vrees ervoor.
🥀
Het verplaatsen in elkaars wereld is een kwaliteit die we aan het verliezen zijn. Compassie, mededogen zijn we rap aan het verliezen.
Ik ben een fanatieke fietser en inmiddels diverse ervaringen gehad met auto’s die bewust op me afrijden en net op tijd bijsturen, woedende automobilisten, brede tractoren met minder jarigen en heb zelf ook helaas interpretatie foutjes gemaakt als er geen richting aangegeven wordt door de automobilist en er dan ervan uit ga dat die niet afslaat. Met alle heftige reacties van de automobilist van dien. Ik prijs mij nog gelukkig.
Mijn wielrenmaat is een ander lot toebedeeld. Omvergereden op de dijk van Wijk bij Duurstede naar Amerongen. Een mooie en drukke dijkweg die heerlijk glooit voor de automobilist en motorrijder die het onderste uit de kan wil halen. De aanrijding leidde tot blijvend hoofdletsel, concentratieproblemen en verminderde conditie. Gelukkig fiets hij weer, na een lange tijd. Vele oproepen bij de gemeente hebben er niet toegeleid dat het fietspad en de rijweg worden gescheiden. Mijn wielrenmaat was niet de eerst, en zeker niet de laatste…De onmacht bevangt me weer.