Kan dit?

De feiten over doping in het peloton van nu

Kan niet. Dit is bovenmenselijk. Armstrong 2.0. Ik geloof er niks van. Hij heeft een motortje. De beste dokter heeft weer gewonnen. Sloveense oplichter. Wanneer zit hij bij Oprah?

Zomaar een greep uit de reacties nadat Tadej Pogacar het record van Marco Pantani op Alpe d’Huez had verpulverd. De lijst is eindeloos. Op social media, op tv, op verjaardagsfeestjes en in de groepsapp met je koersvrienden: overal dezelfde discussie. Gebruikt ie of gebruikt ie niet? Kan dit?

Zelf doe ik niet aan geloven. Het is geen godsdienst. Mijn uitgangspunten zijn altijd hetzelfde: ik steek voor niemand mijn handen in het vuur - maar als je dopingbeschuldingen doet, moet je wel bewijs leveren.

De feiten dus. Laten we die er eens bij halen.

Het is volkomen duidelijk dat het harder gaat dan ooit. De afgelopen jaren worden alle records verbroken. Die van Alpe d’Huez, die van vrijwel alle andere grote beklimmingen, maar ook de snelheidsrecords van de héle Tour, de Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix of Luik-Bastenaken-Luik. Het algehele niveau in het wielrennen is, net als in alle andere duursporten, sinds corona de lucht in gegaan. In atletiek hebben ze er zelfs een naam voor dat lopers van 16 of 17 jaar massaal tijden lopen die tien of twintig jaar geleden bijzonder waren voor profs. Trackflation, heet het. Datzelfde zie je terug in het wielrennen. In de jongerencategorieën gaat het zoveel harder dan voorheen dat het soms net is alsof je een prutser bent als je op je 19e geen 6 Watt per kilo rijdt. Bij de profs zie je dezelfde trend, op alle niveaus. In een dertien-in-een-dozijn-koers gaat het óók 47 of 48 gemiddeld. Er wordt niet meer gekletst in het peloton, wandeletappes bestaan niet meer. De focus ligt vaak op de top van de piramide - op de Pogacars en de Van der Poels - maar daarbij wordt vaak vergeten dat de onderkant zoveel beter is geworden dan vóór de coronajaren. Zoveel beter ook dan twintig of dertig jaar geleden. Wielrennen is mondialer, professioneler, zakelijker ook.

Je zou heel cynisch kunnen stellen dat ál die renners (van 15-jarige kinderen tot Pogacar en alles wat ertussen zit) aan de verboden middelen zitten. Maar dan zouden we ervan horen en weten: zo’n massaal gebruik blijft niet geheim. Gezien het aantal controles zou je een veelvoud van positieve gevallen moeten zien. Dit zijn de officiële cijfers over 2025 van vastgestelde dopinggevallen in het wielrennen, over álle disciplines en alle profniveaus. (Vergelijk het ook vooral met andere sporten en hou je in je achterhoofd dat er extreem veel controles zijn in het wielrennen.)

Uit de onderste grafiek valt af te lezen dat het aantal dopinggevallen in het wielrennen min of meer gelijk is gebleven het afgelopen decennium: een stuk of 20 per jaar, verdeeld over meerdere disciplines. Maar in die tien jaar is de snelheid wél omhoog gegaan. Natuurlijk bestaat de theoretische mogelijkheid dat er middel(en) in omloop zijn die niet te vinden zijn voor dopingautoriteiten, maar daarvoor is geen bewijs of grond te vinden. Wat we wél weten, is dat er in de coronajaren een enorme impuls is geweest op wetenschappelijk gebied. In de maanden dat er geen sportevenementen mochten worden georganiseerd, zijn verschillende teams in diverse sporten aan de slag gegaan met dossiers die normaal bleven liggen in de waan van de dag. Jumbo-Visma was er een goed voorbeeld van: die hebben de coronajaren aangegrepen om voeding, training en aerodynamica te optimaliseren. Dat werkte zo goed dat hun aanpak door talloze ploegen is gekopieerd. Het maakt het huidige wielrennen onvergelijkbaar met het wielrennen van tien of twintig jaar geleden. Alle grote ploegen hebben tegenwoordig voedingsdeskundigen, aerodynamica-experts en data-analisten in dienst. En uit eigen ervaring: het is ook totaal niet meer bijzonder om als continentale renner van een kleine ploeg in Spanje te overwinteren, hittetrainingen te doen of op hoogtestage te gaan. De uitdaging van deze tijd is niet om details te vinden waarop je kunt verbeteren; het is om te kiezen welke details het belangrijkste voor een specifieke renner zijn. Wielrennen is veel meer dan voorheen een denksport geworden waar een renner en zijn of haar begeleidingsstaf door het jaar heen de slimste en beste keuzes moeten maken.

Het algehele niveau is veel hoger, het niveau van de beste renners is dus ook hoger. Dat zie je niet alleen terug aan de tijd van Pogacar op Alpe d’Huez, maar ook aan de ándere tijden. Bij de eerste elf tijden ooit staan er 5 (!) tussen uit 2026.

bron: @ammattipyoraily

Oké, maar dat hogere algehele niveau betekent nog niet dat Pogacar (of een ander renner) geen doping gebruikt. Terug naar de basis. We kunnen vaststellen dat hij extreem veel talent heeft - hij won de Tour de l’Avenir en werd in zijn eerste profseizoen al derde in de Vuelta. En het is ook duidelijk dat hij en zijn ploeg de afgelopen jaren heel veel hebben geïnvesteerd in betere begeleiding. In 2020 was UAE een bende amateurs, in 2026 is het een ploeg die met miljoenen heeft gestrooid om trainers, diëstisten en aero-goeroes aan te trekken. Kijk naar de fiets waarmee Pogacar in 2020 de Tour won: geen aerodynamisch of licht frame, zonder schijfremmen, met de kabels buitenom:

En vergelijk dat met de bolide waar hij tegenwoordig op rijdt:

Wat mij tegenstaat, is dat ie voor UAE heeft gekozen. Van álle ploegen waar hij naartoe kon, koos ie voor een ploeg die wordt gerund door Mauro Gianetti en Joxean Fernandez Martin - managers die bij Saunier-Duval en Geox op z’n best de verkeerde kant opkeken bij het dopinggebruik van renners als Riccò, Piepoli en Cobo. Kan Gianetti in L’Equipe huiliehuilie doen dat hij ook maar een slachtoffer was - maar dat is nogal absurd voor iemand die de doktoren aanklaagde die zijn leven redden na een mislukte poging tot bloeddoping omdat ze het gore lef hadden gehad om de zaak te rapporteren. Wat mij betreft zou Gianetti met zijn verleden niet meer in het wielrennen werkzaam mogen zijn. Maar dat hij het in de jaren negentig of (waarschijnlijk) begin jaren 2000 niet zo nauw nam met de dopingregels betekent nog niet per se dat hij nu Pogacar (of de hele ploeg) dopeert.

Door het verbreken van het Alpe d’Huez-record wordt Pogacar op dezelfde hoop geveegd als andere renners in het rijtje - vrijwel allemaal dopingzondaars. Pantani reed in de periode van zijn snelste Alpe-beklimming rond met een hematocriet van 60%, wat erop duidt dat ie tot zijn kieuwen vol zat met epo. Veel mensen trekken daaruit de conclusie dat Pogacar hetzelfde moet hebben gedaan. Maar daarbij vergeten ze dat dopinggebruik halverwege de jaren ‘90 eindeloos veel makkelijker was dan nu. Pas na de Festina-Tour van 1998 kwam er een hematocrietgrens, in 2001 was er een dopingtest die epo kon opsporen en het bloedpaspoort werd in 2008 ingevoerd.

Kan het nog, doping gebruiken anno nu? Ja, ik denk het wel. Met bloedzakken of microdoseringen epo en groeihormoon zou je met een beetje mazzel misschien nog kunnen wegkomen. Die middelen worden ook nog altijd teruggevonden bij controles, maar zelden bij profwielrenners. Vooral atleten (Keniase hardlopers) of granfondo-renners worden er nog op gepakt. De nachtelijke controles in deze Tour waren erop gericht om te checken of er renners zijn die gebruik maken van een zogenaamd window tussen 23.00 en 6.00 door ‘s avonds laat hele kleine hoeveelheden doping te gebruiken die de volgende ochtend niet meer terug te vinden zijn. Aanvankelijk leek het dat die controles specifiek gericht waren tegen Pogacar en Vingegaard, maar ondertussen weten we dat er minimaal 5 ploegen gecontroleerd zijn in de nacht. Dat lijkt niet te duiden op specifieke informatie, maar op een generieke maatregel. Op een poging om renners te verrassen door op een andere manier te controleren. De uitslag van die testen kan nog weken duren, maar als ze via een snelle procedure worden gecheckt zouden we binnen een dag of drie hebben geweten dat er een positief geval tussen zat.

Professor Peter Van Eenoo, het hoofd van het Gentse dopingcontrolelab, is een van de experts die waarschuwt voor gendoping, omdat het in theorie mogelijk zou zijn dat een staat zoiets op zou kunnen tuigen en er al mee zou kunnen beginnen bij jonge sporters. Lijkt me zeker iets om serieus te nemen. Maar terug naar Pogacar: is het reëel om te overwegen dat UAE tien jaar geleden een Sloveense pubertje stiekem heeft opgenomen in een experimenteel gendopingprogramma?

Andere optie: er is een middel in omloop dat maar bij een beperkt aantal ploegen bekend of beschikbaar is. Of maar bij eentje. Dat middel zou niet eens op de dopinglijst hoeven te staan. Maar dan is het dus ook geen doping. Voor degenen die denken dat een nieuwe vorm van epo niet op de lijst staat: er staan containerbepalingen op de dopinglijst die álle aanverwante stoffen van middelen als epo direct strafbaar maken. Er werd in deze Tour al gesproken over het gebruik van lactaat in sportvoeding - maar daar heb ik al eens een uitgebreide post over geschreven. Is hier terug te lezen.

Natuurlijk kijk ik ook af en toe met open mond of gefronste wenkbrauwen naar het niveau van het huidige wielrennen - en met name naar de aliens. Het is bij Pogacar soms net alsof het vanzelf gaat. Hij heeft geen zwakke plekken, hij is nooit ziek, hij staat er het hele jaar door en hij lijkt álle koersen te kunnen winnen. Hij doet soms dingen die ik niet meteen kan verklaren. Ik heb Gianetti er een keer naar gevraagd in de Tour, toen zei ie dit:

In élke sport wordt doping gebruikt. Of het nu curling, atletiek, voetbal, tennis of wielrennen is: er zijn altijd mensen die de hoekjes afsnijden als ze ergens meer geld of meer eer kunnen verdienen. Ik denk dat er genoeg bewijs is om te stellen dat wielrennen veel en veel schoner is dan in de Pantani-jaren, maar helemaal schoon zal het nooit zijn. Dat het veel harder gaat dan destijds? Natuurlijk kan doping er - naast alle wetenschappelijke ontwikkelingen - in theorie aan bijdragen, maar dat is vooral speculatie.

Wielrennen heeft een rot verleden dat nog heel lang zal blijven nagalmen. Als iemand domineert, dan is de vergelijking met vroeger snel getrokken. Maar als je die vergelijking écht doortrekt, dan moet je je ook beseffen dat een renner als Armstrong al tíjdens zijn carrière betrapt werd en dat er in zijn actieve loopbaan al mensen getuigden over zijn dopinggebruik. Dat geldt in mindere mate ook voor Froome en Sky: daar waren aanknopingspunten (valse attesten, testosteronpleisters, leugens rond een jiffy bag, kwijtgeraakte laptops en een positieve salbutamoltest) die erop wezen dat er dopingregels werden gebogen en verbroken.

Die grond is er bij Pogacar (of een van de andere hedendaagse aliens) niet. Ik sluit niet uit dat het er ooit wel komt. Zoals gezegd: ik steek voor niemand mijn handen in het vuur. Maar als je op dit moment in een rechtszaal zou staan en zou betogen dat Pogacar aan de dope zit, dan is er precies nul komma nul bewijs.